hits counter
สถานีดับเพลิงและกู้ภัยบางเขน
Google
กฎกระทรวง กำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. ๒๕๕๕
จัดลำดับบทความ
>> หน้าหลักของบทความ >> ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับอัคคีภัย >> ก๊าซหุงต้ม คือ อะไร ?
ก๊าซหุงต้ม คือ อะไร ?

ประเภทของก๊าซหุงต้ม

  1. ก๊าซมีเธน ก๊าซชนิดนี้มีคุณสมบัติไม่มีสี ไม่มีกลิ่น และให้เปลวไฟที่มีความร้อนสูง
  2. ก๊าซอีเธน พบปนอยู่ในก๊าซธรรมชาติ
  3. ก๊าซโพรเพน ได้จากการกลั่นลำดับส่วน ของน้ำมันปิโตรเลียม และมีอยู่ในก๊าซธรรมชาติ
  4. ก๊าซบิวเทน ได้จากการกลั่นลำดับส่วน ของน้ำมันปิโตรเลียมเช่นกัน

                  ก๊าซปิโตรเลียมที่นำมาบรรจุถึง ใช้ตามครัวเรือนในประเทศไทย เป็นก๊าซผสมของโพรเพน และบิวเทนในอัตราส่วน 70 ต่อ 30 ส่วนตามลำดับ ตามปกติไม่มีสี ไม่มีกลิ่น และไม่มีรส หนักกว่าอากาศ 1.5 - 2.0 เท่า เพื่อความปลอดภัยแก่ผู้ใช้ บริษัทผู้ผลิตจะเติมกลิ่นลงไป โดยใช้สารเอธิลเมอร์แคนแทน 2%

ส่วนประกอบของอุปกรณ์หุงต้มที่ใช้ก๊าซ

  1. ถังก๊าซ ทำด้วยเหล็กเหนียวพิเศษ ที่ทนทานต่อแรงอัดสูงอย่างน้อย 480 ปอนด์/ตารางนิ้ว ไ ทนต่อแรงอัดได้ถึง 1300 ปอนด์/ตารางนิ้ว ส่วนใหญ่จะระเบิดที่ 1600 ปอนด์/ตารางนิ้ว แต่ในการบรรจุก๊าซในถังจริง ๆ แล้ว ใช้ความดันเพียง50 ปอนด์/ตารางนิ้วเท่านั้น
    ถังขนาดเล็กบรรจุก๊าซได้ 25 ก.ก. ถังขนาดใหญ่บรรจุก๊าซได้ 50 ก.ก.
  2. ลิ้นนิรภัย เพื่อป้องกันไม่ให้ก๊าซรั่วไหล หรือถ้าก๊าซภายในถังขยายตัวมาก ทำให้มีความดันสูงขึ้น จึงติดตั้งลิ้นนิรภัยไว้ในหัวถัง ซึ่งสามารถปิดเปิดได้เอง โดยอัตโนมัติ ถ้าความดันของก๊าซในถังสูงถึง 375 ปอนด์/ตารางนิ้ว ลิ้นนิรภัยจะเปิดออกเอง ทำให้ความดันภายในถัง ลดลงอยู่ในระดับที่ปลอดภัย
  3. เครื่องปรับความดันก๊าซ แม้ว่าความดันในถังก๊าซจะสูงถึง 50 ปอนด์/ตารางนิ้ว แต่สำหรับในครัวเรือนนั้น จะใช้ความดันก๊าซที่ท่อตรงหัวเตาก๊าซ เพียง 0.4 ปอนด์/ตารางนิ้ว จึงจำเป็นต้องใช้เครื่องปรับความดันก๊าซ เพื่อให้ลดน้อยลง มาตามที่กำหนดไว้ นอกจากนี้ เครื่องปรับความดัน ยังช่วยปรับความดันภายในถังก๊าซ ที่ออกมาที่ปลายท่อ มีความดันคงที่อยู่เสมอด้วย ไม่ว่าความดันภายในถังก๊าซ จะลดลงไปเท่าไดก็ตาม อันเนื่องมาจากก๊าซถูกใช้หมดไปเรื่อย ๆ
  4. สายนำก๊าซ เป็นอุปกรณ์ที่เชื่อมต่อ ระหว่างเครื่องปรับความดันก๊าซที่หัวถัง กับเตาก๊าซ สายนำก๊าซไม่ควรใช้สายยางธรรมชาติ หรือสายพลาสติกธรรมดาเป็นอันขาด แต่ควรใช้สาย พีวีซี เท่านั้น และไม่ควรยาวเกิน 2 เมตร
  5. เตาก๊าซ มีหลายชนิด ชนิดจุดด้วยไม้ขีดไฟ ชนิดจุดด้วยไฟฟ้า หรือชนิดจุดด้วยแมกนิโต เป็นต้น

ความปลอดภัยเกี่ยวกับถังก๊าซ

  • ถังก๊าซควรตั้งอยู่ในร่มแดดส่องไม่ถึง และให้ห่างจากเตาก๊าซอย่างน้อย 1 เมตร แต่ไม่เกิน 2 เมตร ถ้าสามารถตั้งถึงก๊าซให้อยู่นอกครัวได้ จะช่วยให้ปลอดภัยมากขึ้น ไม่ควรเก็บถังก๊าซในที่มีความร้อนสูง และวัสดุที่เกิดประกายไฟหรือติดไฟง่าย
  • ถังก๊าซขนาดเล็ก 25 ก.ก. จะล้มยาก แต่ถังก๊าซขนาดใหญ่ 50 ก.ก. จะสูง ล้มง่าย ควรใช้โซ่รัดถังก๊าซติดกับผนัง เพราะถ้าถังล้ม สายนำก๊าซหลุดจากตัวถังหรือเตา ในขณะที่กำลังใช้ก๊าซอยู่ ก๊าซในถังจะพุ่งออกมา ทำให้ไฟลุกลามขึ้นโดยทั่วไป
    ถ้าถังก๊าซและลิ้นนิรภัยฟาด หรือกระแทกกับแง่วัตถุจนหัก ก๊าซจะพุ่งออกมาอย่างรุนแรง จะสามารถติดไฟได้ ในระยะห่าง 5-10 เมตร และอาจเกิดระเบิดอย่างรุนแรง
  • ควรตั้งเตาก๊าซให้สูงกว่า หรืออย่างน้อยอยู่ในระดับเดียวกับหัวก๊าซ เพื่อป้องกันไม่ให้ความร้อนจากเตา ทำลายสายส่งก๊าซ
  • ตั้งถังก๊าซให้ตรง อย่าให้อยู่ในลักษณะนอนหรือเอน
  • ตั้งถังก๊าซอยู่ในที่อากาศถ่ายเทเข้าออกได้สะดวก อย่าเก็บถังก๊าซไว้ในห้องปรับอากาศ หรือห้องที่ปิดประตูหน้าต่างทึบ
  • ตั้งถังก๊าซบนพื้นแห้งเรียบ อย่าตั้งบนพื้นขรุขระ หรือเอียงไม่สม่ำเสมอ
  • การเคลื่อนย้ายถังก๊าซ อย่าให้วิธีกลิ้งถังไปบนพื้น แต่ควรใช้รถเข็น หรือหมุนถังไปบนขาถังก๊าซ
  • ถ้าถังก๊าซรั่ว จะเห็นคราบเกร็ดน้ำแข็งสีขาวเย็นจับที่บริเวณนั้น ถ้าไม่แน่ใจอย่าจุดไม้ขีดไฟส่องดูเป็นอันขาด ควรใช้น้ำสบู่ทารอบ ๆ บริเวณที่สงสัย หากรั่วจริงจะปรากฏฟองสบู่โป่งออกมา
  • ถ้าถังก๊าซรั่ว ต้องรีบเคลื่อนย้ายไปในที่ปลอดภัย เช่น ในสนามกลางแจ้ง ให้ห่างจากบ้านเรือนประมาณอย่างน้อย 18 เมตร
  • อย่าโยนหรือปล่อยถังก๊าซกระแทกกับพื้น
  • อย่าตั้งถังก๊าซไว้ในที่ที่มีน้ำยาเคมี หรือไอน้ำที่สามารถกัดกร่อนโลหะได้

ความปลอดภัยเกี่ยวกับสายนำก๊าซ

  1. ใช้สายนำก๊าซ พีวีซี เท่านั้น อย่าใช้สายยาง หรือสายพลาสติกธรรมดา
  2. สายนำก๊าซ ไม่ควรยาวเกิน 2 เมตร หากยาวเกินไป อาจถูกสะดุดจนถังล้ม
  3. ไม่ควรติดตั้งสายนำก๊าซอ้อมเตา เพราะอาจได้รับความร้อน และละลายได้ และอย่าเดินสายใกล้ประตู หน้าต่าง
  4. หมั่นตรวจสายนำก๊าซว่า มีรอยหัก งอ ปริ ขาดหรือไม่ หากปรากฏเช่นนั้น ควรรีบเปลี่ยนเสีย อนึ่ง สายนำก๊าซ พีวีซี เมื่อใช้ไปนาน อาจเสื่อมสภาพจนรู้สึกแข็ง ซึ่งแสดงว่าหมดสภาพแล้ว ควรรีบเปลี่ยนใหม่เช่นกัน โดยทั่วไป ควรเปลี่ยนสายนำก๊าซใหม่ทุก 3 ปี

ความปลอดภัยเกี่ยวกับเตาก๊าซ

  1. ควรตั้งเตาก๊าซบนพื้นเรียบ ราบ แห้ง และแข็งแรง
  2. อย่าตั้งเตาไฟบริเวณที่มีลมพัดแรง เปลวไฟจะดับ
  3. ตั้งแต่ก๊าซให้ชิดฝาผนัง เพื่อป้องกันมิให้ผู้ใช้เอื้อมมือดับ
  4. ตั้งเตาก๊าซในที่ที่มีแสงสว่างเพียงพอ และมีอากาศถ่ายเทสะดวก

ข้อควรปฏิบัติเกี่ยวกับการใช้เตาก๊าซ

  1. ถ้าเป็นเตาก๊าซชนิดจุดด้วยไม่ขีดไฟ ให้จุดไม้ขีดไฟแล้วจ่อที่หัวเตา ห่างประมาณครึ่งนิ้วก่อน จึงจะเปิดปุ่มปิดเปิดก๊าซ การเปิดก๊าซรอไว้ก่อน โดยทิ้งช่วงนานเกินไปกว่าจะจุดไม้ขีดไฟ ก๊าซจะออกมามาก เปลวไฟอาจลวก หรือไหม้ร่างกายได้
  2. อย่าใช้ไฟแช็คจุดเตาก๊าซ อาจเกิดอันตรายได้
  3. อย่าจุดไม้ขีดไฟ ส่องหาของที่ตกในครัว หรือส่องหารอยรั่วของก๊าซเป็นอันขาด
  4. เมื่อเข้าครัวได้กลิ่นก๊าซ อย่าจุดไม้ขีดไฟ หรือเปิดสวิทซ์ไฟฟ้า หรือเสียบหรือถอดปลั๊กไฟฟ้าภายในครัวเป็นอันขาด แต่ควรรีบเปิดหน้าต่าง ประตูทุกบาน และรีบออกจากห้อง ให้ลมไล่ระบายก๊าซออกนอกห้องให้หมด จึงค่อยตรวจดูรอยรั่วด้วยการใช้น้ำสบู่
  5. ก่อนจุดเตาก๊าซ ควรให้อากาศในห้องถ่ายเทเสียก่อน เช่น เปิดประตู หน้าต่าง เพื่อไล่ก๊าซ ที่อาจตกค้างอยู่ หรือรั่วออกให้หมด
  6. ขณะใช้เตาก๊าซ ต้องคอยดูว่า ไฟที่หัวเตายังติดอยู่หรือไม่ เพราะอาจมีลมกรรโชกมา หรือน้ำในภาชนะเดือดล้นทำให้ไฟดับ ในกรณีเช่นนี้ไม่ควรติดไฟไหม่ทันที แต่ควรไล่อากาศออกเสียก่อน
  7. เมื่อเลิกใช้ก๊าซทุกครั้ง ให้ปิดปุ่มก๊าซที่เตา และที่เครื่องปรับความดัน ตรงถังก๊าซให้เรียบร้อยทุกครั้ง
  8. ควรติดตั้งพัดลมระบายอากาศไว้ในครัว โดยติดไว้ข้างล่างใกล้พื้น เพื่อดูดก๊าซที่อาจรั่วออกไปข้างนอก
  9. ครัวใช้เตาก๊าซ ควรติดสวิทซ์ไฟฟ้าไว้นอกครัว การปิดสวิทซ์ไฟฟ้า จะมีประกายไฟฟ้า ที่ทำให้ก๊าซติดไฟได้
  10. ผู้ประกอบอาหาร ควรแต่งกายด้วยเครื่องแต่งกาย ที่ไม่กักเก็บก๊าซไว้ในเสื้อผ้า โดยเฉพาะกางเกง เสื้อผ้าหนา ๆ อาจจะติดไฟได้
  11. อย่าถ่ายก๊าซจากถังหนึ่ง ไปยังอีกถังหนึ่งอันขาด อาจจะระเบิดได้ง่าย
  12. อย่าวางสิ่งของใด ๆ ที่ติดไฟบนเตาก๊าซ
  13. ควรมีช่องระบายอากาศ หรือติดเครื่องดูดอากาศ ในห้องน้ำที่ใช้เครื่องทำความร้อนด้วยก๊าซ
  14. หมั่นตรวจสอบดูสภาพของอุปกรณ์ก๊าซทุกส่วน ที่ถังเตา หัวปรับความดันก๊าซ ถังก๊าซ ลิ้นปิดเปิดก๊าซ และสายนำก๊าซจากถังไปยังหัวเตา ว่าชำรุดหรือไม่ และอยู่ในสภาพที่ปลอดภัยเพียงใด ถ้าไม่แน่ใจตามช่างผู้ชำนาญมาตรวจสอบ
  15. ถ้าเกิดไฟลุกไหม้ที่ถังก๊าซ หรือสายนำก๊าซ ให้ใช้น้ำสาดที่เปลวไฟแรง ๆ อย่าให้ผ้าคลุมถัง หรือเอาผ้าปัด หรือเอาทรายสาด จะไม่ได้ผล